حقيقت مد ومدگرايي

مقدمه:
     مد ومدگرايي  يكي از مسائل  مهم وروز جامعه است . اين موضوع از جنبه هاي گوناگون اعتقادي ، اجتماعي ، سياسي ، فرهنگي ورواني بررسي وديدگاهاي متفاوتي درباره آن بيان شده است . افرادي ، آن را نشانه رشد وتمدن بالا مي دانند . در مقابل نيز افرادي به شدت با آن مخالفت مي كنند وآن را نوعي خود باختگي وبي هويتي مي دانند . در اين ميان ، افرادي مي كوشند با جداسازي مدهاي خوب وبد ويافتن اشتراك ميان اين دو گروه ، آنها را آشتي دهند ولي خود به مد خوب ومد بد دچار شده اند سردر گمي در تعريف مد ومدگرايي يكي از مسائل مهم وروزر جامعه است . اين موضوع از جنبه هاي گوناگون اعتقادي ، اجتماعي ، سياسي ، فرهنگي ورواني بررسي وديدگاههاي متفاوتي درباره ان بيان شده است افرادي آن را نشانه رشد وتمدن بالا مي دانند در مقابل افرادي به شدت با ان مخالفت مي كننند  وآنرا نوعي خود باختگي وبي هويتي مي دانند در اين ميان افرادي مي كوشند با جداسازي مدهاي خوب وبد ويافتن اشتراك ميان اين دو گروه ، آنها را آشتي مي دهند  ولي خود به سردرگمي در تعريف مد خوب ومد بد دچار شده اند مدگرايي را به طور مطلق نمي توان رد كرد واز سويي پذيرش كامل وب چون وچراي آن نيز عاقلانه نيست بلكه ميانه روي در مدگرايي ومراقبت داشتن برهماهنگي آن با فرهنگ ومذهب ومليت خويش ، مناسب ترين راه برخورد با مد ومدگرايي است حال آنكه با ميانه رو ي در اين امر ودر نظر داشتن فرهنگ وبرخي مد گرايي را نشانه تمدن وگروهي آن را دليل بي هويتي فرد مي دانند .
تعريف مد:
   مد: واژه اي  فرانسوي است ودر زبان فرانسه به معني طرز ، اسلوب ، عادت ، شيوه ، سليقه ، روش ، رسم وباب روز آمده است mode  از ريشه لاتين moudse گرفته شده است . اين  واژه پس از جنگ جهاني اول به دنبال نفوذ تمدن غرب وارد زبان فارسي شد فرهنگ دهخدا مد را اينگونه تعريف مي كند : لغتي فرانسوي به معني روش وطريقه موقت كه طبق ذوق وسليقه اهل زمان در شئون زندگي اجتماعي را مد گويند . در زبان انگليسي اصطلاح fasion  براي مد به كار مي رود كار مي رود وتقريبا ً همان تعاريفي كه براي مد در زبان فارسي وفرانسه آورده شد در ذيل واژه fation  نيز به كار مي رود . روشي براي لباس پوشيدن ، رفتار كردن ، دكوراسيون يا يك علاقه كه مد نظر قرار مي گيرد دايره المعارف تطبيقي علوم اجتماعي هم مد را اينگونه تعريف مي كند . شيوه هاي نسبتاً زودگذر كنش در آرايش شخصي يا طرز گفتار وبسياري ديگر از رفتارها تفاوت مد با رسم در آن است كه بر خلاف رسم كه دوام ويژگي ان است ، تازه تر محسوب مي شود وتبعيت از آن بيشتر به خاطر تازگي آن است .
جامعه شناسي مد :
    در جامعه شناسي ، به رفتار جمعي نوظهوري كه به قدر رسم اجتماعي تثبيت نشده باشد ، مد اجتماعي مي گويند . مد به عنوان پديده اي اجتماعي  مختص جامعه وفرهنگ خاصي نيست وپيدايش وافول مد ، پنج مرحله شامل : معرفي مد ، تبليغ مد ، توليد انبوه وتقاضاي مد جديد را طي مي كند . بهره برداري نظام سرمايه داري از رواج مد ، منجر به تغييرات فرهنگي ـ اجتماعي در كشورهاي مخاطب مي گردد . علل گرايش زنان به مد  ازرويكردهاي مختلفي قابل تبيين است . در ديدگاه روانشناسي نياز انسان ها به خودنمايي وزيباي زمينه مدگراي را فراهم مي سازد . برمبناي ديدگاه روانشناسي نياز انسانها به خودنمايي وزيبايي زمينه مدگرايي را فراهم مي سازد . بي ترديد پديده مدبا طبقه  اقتصادي ـ اجتماعي افراد نقش رسانه هاي جمعي فرايند جهاني سازي ونظام سرمايه داري مرتبط است . در جامعه ابتدايي زنان ومردان بدنشان را رنگ آميزي وزينت   مي كردند كه هيچ ربطي به مقوله زيبايي نداشت در آن زمان لازم بود همه افرادي كه  متعلق به گروه مشخصي بودند خود را به شكل خاصي نشانه گذاري مي كردند . اين نشانه ها نه تنها جنسيت فرد بلكه گروه وموقعيت كاري هر  فرد را از كودكي تا پيري مشخص مي كرد . با شكل گيري جامعه طبقاتي اين نشانه ها دگرگون وبه مد وآرايش تبديل شد . وچون زنان دلشان   مي خواهد زيبا باشند وعلاقه مشتركي به لوازم آرايش دارند به بهانه نياز وخواست مشترك از آن بيشتر استفاده مي كنند .

1 ـ مد چگونه به وجود مي آيد ؟  آيا مد يكباره به وجود مي آيد يا تدريجي ؟
    مد بازتاب وانعكاس لايه هاي زيرين فرهنگي جامعه است يعني وقتي فرهنگ جامعه از يك عمق وغنايي برخوردار باشد واز يك دستمايه هاي فلسفي بهره برد بازتاب وانعكاس اين دستمايه هاي فرهنگي در روبناي جامعه به صورت ظاهر تجلي پيدا مي كند اين تجلي در هر عصر وهر مقطه وهر دوره كه عموماً اين دوره ها مقاطع ده ساله را در بر مي گيرد ، تحقق مي يابد . پس در واقع مد وپديده هاي نو در ظاهر رفتار وگفتار وكردار افراد دفعتاً بوجود نمي آيند وحتماً از ريشه خاصي نشأت مي گيرند كه آن ريشه در مباني فلسفي جامعه دارد وبه عمق ها ولايه هاي زيرين جامعه بر مي گردد . مد گاهي جعلي است وگاه اصيل وريشه دار ، يعني از لايه هاي زيرين جامعه نشأت گرفته است . اگر مد تقليدي آگاهانه يا جاهلانه از گزاره هاي مربوط به مباني فكري يك جامعه ديگر باشد جعلي است ونوعي حركت تقليدي شمرده مي شود .
2 ـ براي مدسازي بومي چه كاري بايد صورت گيرد ومشكلات اين مسير كدامند ؟
   طبيعتاً مد سازي بومي برمي گردد به لايه هاي زيرين هر اجتماع ،  مابايد دست به ابتكار عمل در اين زمينه بزنيم در گويش نوعي مطلب جديد توليد كنيم ودر پوشش دست به ابتكار بزنيم متأسف هستيم در حوزه گويش ، مجموعه هاي طنزي كه از تلوزيون پخش مي شود در طول 3-4 سال گذشته تعدادي از واژه هاي ومفاهيم را وارد عرصه اجتماع مي كنند كه به سرعت در حوزه فرهنگ جاري مي شود بيش از سه چهارم كلمات كه بچه ها درخيابانها استفاده از الفاظ انگليسي است .
3 ـ به چه دليل پس از پايان دفاع مقدس نتوانستيم در فرهنگ سازي وتوليد مد موفق باشيم ؟
   متأسفانه دوره توليد نوگرايي ومدگرايي بومي مان در حوزه فرهنگي عمعمي محدود ومنط مي شود به دوران جنگ تحميلي بعد از جنگ به دليل پايان يافتن واين كه در دوران سازندگي ديگر از مدل هاي بومي اقتصاد ديني استفاده نكرديم ودوران توسعه اقتصادي وتوسعه فرهنگي وسياسي بعد از دوم خرداد هم باز مدل هاي فرهنگي وسياسي كه در كشور وارد شدند  فرهنگ ليبرالي مبتني بر تلورانس يا تسامح بود باز چون اين مباني ، مباني فكري وارداتي بودند لذا هيچ كدام اينهه نتوانست مدل مد گرايي در فرهنگ عمومي بومي را رقم بزند ما بدون استثنا بعد از انقلاب فقط منبع جنگ تحميلي رل داريم كه مقطع صاحبان تفكر بسيجي خود به خود به صورت يك مدلي از پوشش وگويش مي رسند كه دير پاست .
4 ـ درحوزه مدگرايي خواص چگونه بايد عمل كرد ؟
   درحوزه مدگرايي خواص آنچه كه منشور آزاد انديشي توسط مقام معظم رهبري در پاسخ به جمعي از فضلا وطلاب حوزه علميه قم ارائه شده  وفرمودند بايستي در واقع با تحجر مواجهه صورت گيرد ودر اين زمينه ما آزا انديشي را بسط دهيم ودامن بزنيم . امروز ما بايد مد جديدي ، نوع جديدي از ارتباط نخبگان اصولگرا در جامعه داشته باشيم .
نتيجه گيري :
      ما بايد مراكز بررسي مفهيم گويش هاي ملي در مناطق مختلف شهرها واستانها داشته باشيم ضمن اينكه بايد مراكز طراحي مد لباس ، مدل كفش ومدل موي متفاوت داشته باشيم هم براي كساني كه واقعاً متشرع وهم براي كساني كه بي تفاوتند ولي نمي خواهند از مدل كفش وكيف بيگانه استفاده كنند . در دانشگاهها ودر نظام رسانه اي ما بايد دهه به دهه يك بار موج اجتماعي جديدي از حوزه فرهنگ نخبگانمان را دربربگيريم كه با مباني امروز وفردا آشنا باشند . در بحث روحانيون بين بعضي از روحانيون جوان بويژه بين بعضي از اساتيد دانشگاه با جوانان ارتباط خوبي است اين ها بايد از زير ساخت هاي فكري وفلسفي نشأت بگيرد . در رابطه با گويش ما بايد يك گويش جديدي در ادبيات محاوره بدهيم همانطور كه دربحث موسيقي ،  موسيقي پاپ در كشور به مراتب از موسيقي لوس آنجلس ضعيف تر است اگر هم قرار است جايگزيني صورت گيرد كيفيت ها بايد مدنظر باشد اين باعث مي شود جوان به سمت رپ نرود . مد به طور پنهاني وسريع بر شخص مدگرا تأثير مي گذارد بنابراين انسان بايد در استفاده از مد هوشيار باشد . استفاده از هرگونه مد تبليغ جمعيتي است كه اين مد از آنجا برخاسته است پيروي بدون تحقق از يك مد نوعي تقليد كوركورانه است . اجراي مد قرار گرفتن در سياهي لشكر پيروان انديشه مد است

با تشکر از محمدعلی نورا فرستنده مطلب فوق